Dziennik_

„Ten, kto nie cierpi wskutek poznania, nie poznał nic”[1]   Podstawą w zrozumieniu cierpienia jest jego bezpośrednie doświadczanie. Tylko wtedy możemy powiedzieć, że to a to zachodzi lub nie zachodzi. Rozważanie cierpienia wyłącznie na gruncie teoretycznym mija się z celem, i jest w najwyższym stopniu próżnością, z której nic nie wynika. Dostojewski nie próżnował, sam [...]

Dwudziestopięcioletni Fiodor Dostojewski jesienią 1846 roku postanawia zostać największym pisarzem Rosji. Można się domyślać, że nie jest to decyzja nieprzemyślana, którą młody jeszcze Dostojewski rzuca na wiatr, ponieważ z taką myślą nosi się co najmniej od lat ośmiu. Jednak oświadczenie owej decyzji przebiegło już w atmosferze młodzieńczej żarliwości oraz buntowniczego gniewu. Otóż pewnego dnia Fiodor [...]

„Bracia Karamazow” to przede wszystkim powieść o charakterze realistycznym z elementami wątków psychologicznych, filozoficznych, ubrana jak zresztą większość dzieł Dostojewskiego, w wątek kryminalny. Fabuła powieści została oparta na głośnej i skandalicznej kronice rodzinnej, wplecionej w społeczno-obyczajowy krajobraz Rosji lat sześćdziesiątych XIX w. Jednak nie jest ona pozbawiona fundamentalnych dla Dostojewskiego elementów biograficznych, takich jak śmierć [...]

„A była tam duża trzoda świń, pasących się na górze. Prosiły Go więc (złe duchy), żeby im pozwolił wejść w nie. I pozwolił im. Wtedy złe duchy wyszły z człowieka i weszły w świnie, a trzoda ruszyła pędem po urwistym zboczu do jeziora i utonęła. Na widok tego, co zaszło, pasterze uciekli i rozpowiedzieli to [...]

„Nie potrafiłem stać się nie tylko człowiekiem złym, ale zgoła żadnym: ani złym, ani dobrym, ani łotrem, ani uczciwym, ani bohaterem, ani nędznym robakiem. Teraz zaś dokonuję żywota w swoim kącie, drażniąc siebie gorzką i na nic nieprzydatną pociechą, że człowiek rozumny po prostu nie może na serio kimś się stać, kimś staje się jedynie [...]

4 lipca 1867 roku. Dostojewscy późnym wieczorem przyjechali do Baden. 5 lipca. Dostojewski wziął 15 napoleondorów od Ani, u której pieniądze były na przechowaniu i poszedł na ruletę. Wrócił, powiedział, że przegrał wszystko. „Zostało jeszcze 50 napoleondorów – pisze Ania – mamy więc za co żyć”. Było postanowione, że Dostojewski chodzi na ruletę tylko raz [...]

„Usiłując rozsupłać sznureczek i obróciwszy się do okna, do światła (wszystkie okna były pozamykane mimo zaduchu w pokojach), spuściła go na kilka sekund z oka i stanęła do niego tyłem. Rozpiął płaszcz, wydobył siekierę z pętli, lecz jeszcze nie wyjął jej całkiem, tylko przytrzymywał ręką pod okryciem. Ręce okropnie mu osłabły; wyraźnie czuł, jak z [...]

Kiedy w 1861 roku Dostojewski pisze „Wspomnienia z domu umarłych”, uderzające jest to, że po doświadczeniach w syberyjskich zimnych przestrzeniach, pomiędzy wersami odczuwa się spokój. Natomiast w 1864 roku, kiedy Dostojewski pisze „Notatki z podziemia” w jego sercu i głowie, szaleje już żywioł. Dlaczego? Powodów jest wiele, aczkolwiek układają się one w jedną spójną całość. [...]

Świadomość utraty tego, co najdroższe, miłości, przyjaźni, często umiłowania własnego dobytku, ale przede wszystkim wolności, przyprawia człowieka o zawrót głowy, mdłości, a niekiedy szaleństwo. Wartość owych dobrodziejstw zaczyna się wówczas mierzyć niejako od nowa, od początku, jak narodziny pierwszego dziecka, jego krzyk, płacz czy w końcu uśmiech. Zimna i wilgotna, słabo oświetlona cela, w której [...]

Fiodor Dostojewski urodził się 30 października 1821 roku w Moskwie w rodzinie szlacheckiej. Dzieciństwo, młodość, a nawet późniejsze lata upłynęły w czasach, kiedy w „mateczce Rosji” chłop był niewolnikiem, aczkolwiek sprzedawanym nie jak jajko, lecz co najmniej jak mendel jajek. Mikołaj I zabrania sprzedawać chłopów pojedynczo oraz rozbijania rodzin. Jednak cena człowieka jest nad wyraz [...]